Tedavülden Kalktı Ne Demek? Bir Anının Ardında
Kayseri’de, eski mahallemizdeki o taş evin odasında, mutfakta yemek yaparken annemin sesini duyduğumda, “Tedavülden kalktı” ifadesi bana o kadar tanıdık gelmişti ki, bir anda tüm düşüncelerim birbiriyle çarpıştı. Duyduğumda, tam olarak ne anlama geldiğini bilmediğimi fark ettim, ama bir şekilde o kelime, o cümle, içimi saran eski bir anının tozlu raflarına gitmek için bir kapı aralamıştı.
O Geceden Sonra
O zamanlar çocukken, en büyük merakım paraların sırtında yazanları okumaktı. Her biri bir anlam taşıyor, her biri bir geçmişi anlatıyordu sanki. O gece, babam bana bir madeni para vermişti. “Bunu sakla,” demişti. “Bu paranın bir zamanı vardı, ama artık tedavülden kalktı.” O zaman anlamamıştım; sadece ne demek istediğini bilmek için soru sormuştum. Babam, derin bir nefes alarak anlatmaya başlamıştı:
“Bu para artık geçerli değil. Tedavülden kalktı. Artık ne alışverişte ne de başka bir yerde kullanılamaz. Ama bak, ne kadar güzel bir şey değil mi? Bir zamanlar senin alabileceğin bir şeydi, şimdi ise sadece hatıra.”
Bütün geceyi, o paranın etrafında dönen anlamlarla geçirmiştim. Bir şeyin, bir zamanın, bir değerinin kaybolması… Hüzünle karışan bir duyguydu. O an fark etmiştim ki, bir şeyin geçerliliğini yitirmesi sadece bir nesnenin değil, bir döneminde sona erdiğini de gösteriyor. Bu sadece para değil, belki bir ilişkinin, bir dönemin, bir alışkanlığın da tedavülden kalkması gibiydi. Bir şeyin zamanla eskimesi, geçerliliğini yitirmesi, yalnızca maddi değil, manevi bir süreçti.
Yıllar Sonra
Yıllar geçtikçe, o cümleyi duyduğumda aklıma sadece o madeni para gelmedi. Hayatımda bir şeylerin artık eskimesi, geçerliliğini yitirmesi ve tedavülden kalkması hep bir burukluk yaratıyordu içimde. Bir sevgili, bir dost, bir hayat tarzı… Zamanla her şeyin değişmesi, bazen kaybolması, bazen de yerini başka şeylere bırakması…
İşte o gün, mutfakta o cümleyi duyduğumda, içimde biraz hüzün, biraz da hayal kırıklığı belirdi. “Tedavülden kalktı” dediğinde annem, paranın geçmişteki değerinin artık geçerli olmadığını anlatıyordu ama bir yandan da sanki tüm zamanların da birer madeni para gibi geçip gittiğini hatırlatıyordu bana. Bir zamanlar değeri olan ama artık işlevsiz kalan bir şey gibi.
Ve sonra düşündüm; belki de ben de tedavülden kalkan bir şeyim. Bir zamana, bir döneme ait olan bir şey. Kim bilir?
Kayıp Bir Değer
Gençken, her şey çok daha parlak ve umutluydu. Her yeni gün, yeni bir başlangıç gibiydi. Ama her şeyin değiştiğini görmek, bazen içimde bir hüsran yaratıyordu. Bir ilişkiyi düşündüğümde, bir zamanlar yaşadığım o heyecanlı anları, o kadar çabuk tüketmiştim ki, aradan yıllar geçtiğinde “Bu ilişki de tedavülden kalktı mı?” diye soruyordum kendi kendime. Geçmişte kalmış bir şey, eskimiş bir duygu gibi. Oysa ne kadar da değerliydi, o zamanlar.
Bazen, zaman içinde eskimiş gibi hissettiğimiz anlar, insanlar, duygular, sadece geçici bir yıkım sürecinden geçiyorlar. Belki de zamanla tedavülden kalkmak, sadece bir yenilik yerine eski bir hatıranın, eski bir değerin başka bir biçimde hatırlanmasıdır.
Bir Anı, Bir Duygu, Bir Değer
O paranın tedavülden kalkmasının ardından babamın söyledikleri hala kulağımda çınlıyor: “Zaman geçiyor ve her şey değişiyor. Ama bazı değerler her zaman baki kalır.” O gece, madeni para üzerinden hayatı sorgularken, babamın söylediklerine bir kez daha katılmak istedim. Evet, her şey değişiyor, ama bu değişimle birlikte yeni şeyler de öğreniyoruz. Belki de kaybettiğimiz şeyler, yeni bir başlangıç için bir fırsattır.
Bir zamanlar hayatımda çok önemli olan, belki de tedavülden kalkmış olan bir duygu ya da değer, beni başka bir şekilde etkileyebilir. Ve belki de o anı tekrar hatırladıkça, yeniden değer kazanabilir. Yani kaybedilen her şey, her şeyin sonu değil. Her şeyin bir başlangıcı da var.
Sonuç
“Tedavülden kalktı” cümlesi, hayatımda bir dönemin sonunu, bir değer kaybını anlatırken, aynı zamanda yeni bir başlangıcın kapısını araladı. Hem duygusal hem de düşünsel bir yolculuğa çıktım. Kim bilir, belki de şu an yaşamımda tedavülden kalktığını düşündüğüm bazı şeyler, gelecekte başka bir anlam kazanacak. O zaman, belki de o kaybedilen değerlerin yeniden geçerli olacağını göreceğim.
Evet, belki tedavülden kalktı, ama bir anlamda her şeyin sonu yok. Yeni bir dönemin başlangıcı var.